Klasztor OO. Bernardynów w Przeworsku - Św. Klemens

Św. Klemens

Historia relikwii Św. Klemensa Męczennika

Nasz kościół posiada bezcenne relikwie Świętego Klemensa, męczennika z pierwszych wieków chrześcijaństwa. Wbrew dotychczasowym przypuszczeniom, nie jest to fragment relikwii Świętego Klemensa I, papieża, ale całe Ciało innego męczennika o tym samym imieniu. Niewiele wiemy o życiu Świętego Klemensa Męczennika, możemy jednak bezsprzecznie stwierdzić, iż poniósł śmierć za wiarę podczas prześladowań kierowanych przeciw wyznawcom Chrystusa przez cesarzy rzymskich. Podobnie jak wielu innych świadków wiary pochowano go w katakumbach.

Ciało wydobyto podczas wykopalisk prowadzonych w Rzymie od XVII w. Pewność, że znalezione szczątki należały do męczennika, dawała znajdująca się przy kościach ampułka z wyschniętą krwią. W zwyczaju pierwszych chrześcijan było zbieranie krwi osób, które oddały życie za wiarę oraz umieszczanie w ich grobach takich właśnie naczyń jako symbolu poniesionej ofiary.

przekazanie relikwii Św. klemensa

St. Stroiński: Przekazanie relikwii Świętego Klemensa przez papieża Innocentego XIII, 1758. Kaplica Świętego Klemensa w Krystynopolu
(fot. Instytut Sztuki PAN).

W 1723 r. relikwie te od papieża → Innocentego XIII (pont. 1721- 1724) otrzymał → Franciszek Salezy Potocki (1700-1772), starosta bełski, późniejszy woje­wo­da kijowski. Magnat ten za­biegał u Stolicy Apostolskiej o przekazanie mu ciała jakiegoś męczennika, motywując prośbę niedostatkiem rodzimych świę­tych i pragnieniem uświetnienia założonego w 1695 r. konwentu bernardyńskiego w Krystynopolu (ob. Czerwonohrad na Ukrainie). Papież przychylił się do prośby i za pośrednictwem kard. Fabrizio Paolucciego (1651-1726), wika­riusza generalnego Rzymu, 8 czerwca 1723 r. podarował reli­kwie Potockiemu. Po przywiezie­niu do Polski ciało zostało złożo­ne w kunsztownej trumnie witry­nowej wykonanej z drewna. 10 stycznia 1733 r. bp → Samuel Ożga (1680-1756), ordynariusz kijowski, dokonał uroczystego wprowadzenia relikwii do bernardyńskiego kościoła pw. Ducha Świętego w Krystynopolu. W przygotowanej z wielkim splendorem intronizacji licznie uczestniczyło duchowieństwo obu obrządków, szlachta, miesz­czaństwo i lud.

W 1758 r. do klasztornej świątyni dobudowano kaplicę pw. Świętego Klemensa, w której umieszczono relikwie. Wnętrze kopuły pokryto freskami autorstwa Stanisława Stroińskiego (1719-1802). Przedstawiały one akt przekazania relikwii przez papieża Innocentego XIII oraz apoteozę Świętego Klemensa, ukazanego w zbroi oraz płaszczu, otoczonego przez aniołów trzymających palmę – symbol męczeństwa.

Relikwie otaczane były wielką czcią przez wiernych, a także przez kolejnych właścicieli Krystynopola. Gdy w 1770 r. wybuchła w mieście epidemia, urządzono procesję z trumną Świętego, w której brali udział kapłani i wierni obu obrządków, po czym zaraza ustała. Kronika klasztoru krystynopolskiego zawiera liczne informacje o darach wotywnych przekazywanych przez czcicieli Świętego. W dwudziestoleciu między­wojennym w każdy piątek Wielkiego Postu celebrowano Msze Święte na ołtarzu z relikwiami.

Kościół OO. Bernardynów pw. Ducha Świętego w Krystynopolu (fot. Biblioteka Cyfrowa Polona).

W 1951 r. przeprowadzono korektę granicy pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Związ­kiem Socjalistycznych Republik Radzieckich, dokonując wymiany Sokalszczyzny na część Biesz­czadów. Tym samym konwent krystynopolski znalazł się poza granicami Polski. Klasztorną świątynię zaadaptowano na cer­kiew prawosławną pw. św. Wło­dzimierza, a bernardyni zostali wy­siedleni wraz z miejscową lud­nością w ramach → akcji H-T. Odchodzący zakonnicy zabrali ze sobą trumienkę z relikwiami Świętego Klemensa. Trafiły one do przeworskiego kościoła OO. Bernardynów. Umieszczono je początkowo na ołtarzu Świętego Józefa, a następnie pod mensą ołtarza Krzyża Świętego, gdzie znajdują się do dnia dzisiejszego.

Nawiedzając relikwie Świętego Klemensa, pamiętajmy o pochodzących z 1772 r. słowach ks. Wiktora Stepurowicza: „Wszystkich wprawdzie męczenników uprzejmie czcić należy, ale najosobliwszą szczególnością tych, których relikwie mamy, boć oni najbliżej są nam przytomni, bo godne są od nas tej uprzejmości dla znakomitych przed Bogiem zasług krwią i śmiercią męczeńską zapracowanych.”

Szymon Wilk

Trumna z relikwiami Św. Klemensa

Relikwie Św. Klemensa znajdują się wewnątrz tej trumienki.

Poduszeczka z relikwiamiTabliczka z napisem

Po lewej: poduszeczka (bursa) z relikwiami Św. Klemensa, w szklanej trumnie
Po prawej: napis na trumnie „Sanctus Clemens Martir” (Święty Klemens Męczennik)

Modlitwy ku czci Św. Klemensa

I

Wszechmogący Boże, dzięki Twojej łasce Święty Klemens oddał życie za Twoje słowa i wierność Chrystusowi, daj nam moc Ducha Świętego, abyśmy chętnie przyjmowali prawdy wiary i odważnie je wyznawali. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

II

Boże, Ty dajesz moc słabym i stałość wierzącym, za wstawiennictwem Świętego Klemensa Męczennika, spraw, abyśmy tak jak on uczestniczyli w męce i zmartwychwstaniu Twojego Syna i razem z nim osiągnęli wieczną radość. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

III

Wszechmogący Boże, dla chwały swojego Kościoła dałeś zwycięstwo w męczeństwie Świętemu Klemensowi, który upodobnił się do Chrystusa w Jego męce i śmierci, spraw, abyśmy wstępując w ślady Męczennika, osiągnęli radość wieczną. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

(Opracowano na podstawie kolekty z mszy wspólnych o męczennikach, Mszał Rzymski, 1986)

Szymon Wilk


Ja jestem dobrym pasterzem. Dobry pasterz daje życie swoje za owce. Najemnik zaś i ten, kto nie jest pasterzem, którego owce nie są własnością, widząc nadchodzącego wilka, opuszcza owce i ucieka, a wilk je porywa i rozprasza; najemnik ucieka, dlatego że jest najemnikiem i nie zależy mu na owcach. Ja jestem dobrym pasterzem i znam owce moje, a moje Mnie znają, podobnie jak Mnie zna Ojciec, a Ja znam Ojca. Życie moje oddaję za owce.

J 10, 11-15

© 2009 Klasztor OO. Bernardynów w Przeworsku

Powrót