Klasztor OO. Bernardynów w Przeworsku - Św. Jan z Dukli

Św. Jan z Dukli

Życie i dzieło Św. Jana z Dukli

Jan urodził się w 1414 roku w → Dukli w rodzinie mieszczańskiej. Legenda głosi, że studiował w Krakowie, jednak brak źródeł historycznych, które potwierdzałyby ten fakt. Po studiach wrócił do Dukli i osiadł jako pustelnik w grocie na górze Zaśpit i w lasach pod Cergową. Do franciszkanów konwentualnych wstąpił prawdopodobnie w Krośnie między 1434 a 1440 r, mając wtedy ok. 20-25 lat. Przed przyjęciem święceń kapłańskich odbył studia u franciszkanów. W zakonie piastował różne stanowiska, m.in. kaznodziei. Był światłym kapłanem i teologiem. Kilkakrotnie obierano go na przełożonego klasztoru w Krośnie i Lwowie, był też kustoszem kustodii ruskiej z siedzibą we Lwowie, między 1443 a 1461 r. Po złożeniu tej funkcji powierzono mu urząd kaznodziei we Lwowie. W 1463 r., pod wpływem → Św. Jana Kapistrana, reformatora franciszkańskiego życia zakonnego, Jan wstąpił do Bernardynów. Ci wysłali go najpierw na krótki czas do Poznania. Resztę życia spędził w klasztorze we Lwowie, gdzie piastował różne urzędy.

Cudowny obraz Św. Antoniego

Objawienie Św. Jana z Dukli.

Zarówno jako kaznodzieja, jak i spo­wied­nik odznaczał się niezwykłą gorliwością. Miał dar proroctwa. Zasłynął jako wybitny kaznodzieja i spowiednik. Z ogromną mi­łoś­cią i cierpliwością sprawował Sakra­ment Pojednania. Nawet po utracie wzro­ku oraz cierpiąc na bezwład nóg, z wiel­kim oddaniem spełniał posługę kapłańską. Znany był z ukochania modlitwy litur­gicznej. Zmarł 29 września 1484 r. i został pochowany w → kościele św. Andrzeja we Lwowie w opinii świętości.

Od samego początku grób zakonnika Jana stał się celem pobożnych nawiedzeń. Wzywano Jana w różnych potrzebach; znane są liczne przypadki uzdrowień za przyczyną Jana z Dukli. Również obronę przed wojskami nieprzy­jaciół w latach 1648 i 1676 mieszkańcy Lwowa zawdzięczają Janowi. Mieszkań­cy miasta zeznawali, że że podczas oblę­żenia Lwowa przez wojska kozackie i ta­tarskie w 1648 roku widzieli Jana unoszą­cego się w powietrzu nad klasztorem bernardynów, co powodowało przerażenie wśród napastników. Powszechnie nazy­wano Jana cudotwórcą Rusi i patronem Polski. Sława jego rozchodziła się po całej Rzeczypospolitej. Do jego grobu we Lwo­wie przybywali monarchowie: Zygmunt III Waza, Władysław IV Waza, Jan Kazi­mierz, Michał Korybut Wiśniowiecki i Jan III Sobieski. W roku 1733 papież → Kle­mens XII dokonał jego beatyfikacji przez zatwierdzenie kultu „od niepamiętnych czasów”. Spełniając liczne prośby, w tym Sejmu Rzeczypospolitej i króla Augusta III Sasa, ten sam papież w r. 1739 ogłosił go patronem Korony i Litwy.

Św. Jan z Dukli (obraz J. Matejki)

Św. Jan z Dukli jako orędownik podczas obrony Lwowa w 1648 roku.

J. Matejko: „Bohdan Chmielnicki z Tuhaj-Bejem pod Lwowem”, 1885.

Relikwie bł. Jana były przechowywane we Lwowie, a w 1946 roku przewieziono je do Rzeszowa. Od 1974 roku znajdują się w → kościele OO. Bernardynów w Dukli.

Liczne łaski i cuda podsunęły myśl rozpoczęcia starań o kanonizację Błogosławionego Jana, jednak rozbiory, woj­ny i okupacje nie sprzyjały tym działaniom. Starania wznowio­no w 1947 roku. Opracowano dokumentację histo­ryczną, która stała się podstawą dekretu o heroiczności cnót Św. Jana. Dekret ten podano do wiadomości na specjalnej kongregacji w obecności Ojca Św. Jana Pawła II, w dniu 2 VII 1994 roku. Równocześnie uznano cud uzdrowienia z ciężkiej choroby nóg mieszkanki Lwowa Anny Maksymiak, który zdarzył się za wstawiennictwem Św. Jana. Kanonizacji dokonał Ojciec Święty Jan Paweł II w Krośnie 10.VI.1997 roku podczas swej pielgrzymki do Polski.

Więcej informacji na temat kanonizacji Św. Jana z Dukli oraz obchodów 600-lecia Jego urodzin znajdą Państwo w → oficjalnej witrynie internetowej zakonu Bernarynów.

Św. Jan z Dukli to patron Królestwa Polskiego, Wielkiego Księstwa Litewskiego, archidiecezji przemyskiej, Lwowa oraz rycerstwa polskiego. W ikonografii przedstawiany jest w habicie zakonnika, czasami jako niewidomy. Jego atrybutem są promienie światła.

Kościół rzymskokatolicki obchodzi Jego wspomnienie 8 lipca.

Pustelnia Św. Jana z Dukli

Pustelnia Św. Jana z Dukli

Pustelnia Św. Jana z Dukli:
po lewej kaplica, po prawej dom rekolekcyjny.

Symboliczna pustelnia Św. Jana z Dukli znajduje się na stokach Czerteży (Mszany), pod wzgórzem Garb w pobliżu miejscowości Trzciana, położonej przy drodze nr 9 Dukla – Barwinek (ok. 1,4 km na wschód od drogi). Przez pustelnię przebiega czerwony Główny Szlak Beskidzki im. Kazimierza Sosnowskiego, z Chyrowej na Cergową, a przy pustelni zaczyna się szlak zielony prowadzący na południe przez Czerteż do Tylawy. Miejsce to znane jest też jako „Puszcza nad Trzcianą”.

Złota Studnia Św. Jana z Dukli

Złota Studnia Św. Jana
pod Cergową.

Pustelnia została założona w 1769 roku przez OO. Bernardynów z Dukli dzięki fundacji Marii Amelii z Bruhlów Mniszchowej, w miejscu, gdzie pamięć i tradycja wskazywała przebywanie Św. Jana. Wtedy to powstała pierwsza drewniana kaplica, konsekrowana 7 maja 1769 roku. Wybudowano tu także pustelniczy erem. Drewniany kościółek spłonął w 1883 roku, odbudowano go w roku 1887. Następnie w jego miejscu powstał w latach 1906-1908 obecny kościółek neogotycki pw. Św. Jana z Dukli, wg projektu architekta Kamila Żarnowskiego. Wnętrze kaplicy zdobi polichromia z 1931 roku autorstwa Włady­sława Lisowskiego. Poniżej świątyni znajduje się kamienna grota ze źródłem Św. Jana. Woda z niego wypływająca, według tradycji przybywających licznych pątników z Polski i zagranicy, przynosi ulgę w wielu dolegliwościach i chorobach.

Innym miejscem związanym ze Św. Janem są zbocza Cergowej, majestatycznej góry wznoszącej się na południowy wschód od Dukli. W zacisznej kotlince u podnóża stromego stoku Cergowej, w miejscu zwanym niegdyś „Zaśpit”, znajduje się kaplica ze źródełkiem – „Złota Studnia”. Wg tradycji tutaj rozpoczął Św. Jan swoje pustelnicze życie, jednak napływ ciekawskich i różnego rodzaju inte­resantów zmusił Go do opuszczenia tego miejsca i przeniesienia się w bardziej odludne miejsce – opisaną wyżej Puszczę nad Trzcianą. Do Zaśpitu można dojść z Dukli szlakiem żółtym w około 50 minut.

Warto dodać, że pod szczytem najwyższego szczytu w tym rejonie – Piotrusia – od strony zachodniej znajduje się źródło, zwane „Świętą Wodą”, przy którym wg legendy wypoczywał Św. Jan. Obok niego ustawiono krzyż i niewielką kaplicę. Dojście: ok. 200 m na zachód, stromo w dół, około 500 przed szczytem Piotrusia. Na szczyt Piotrusia prowadzi ten sam żółty szlak, przez Cergową i Zawadkę Rymanowską.

Modlitwy ku czci Św. Jana z Dukli

Święty Janie z Dukli, z ufnością zwracamy się do ciebie w naszych potrzebach za przykładem naszych ojców, którzy szczerze ufali twoim modlitwom i twemu wstawiennictwu u Boga i zawsze byli wysłuchani. Bądź naszym Orędownikiem, swoją modlitwą wstawiaj się za nami do Boga, aby nasza Ojczyzna mogła żyć w pokoju, a my wszyscy byśmy zawsze wiernie trwali przy Bogu. Upraszaj nam u Boga przebaczenie naszych grzechów i zdrowie duszy, a także zdrowie ciała i uleczenie z chorób. Ufamy, że za twoją przyczyną Bóg udzieli nam wszystkich potrzebnych łask.

Ojcze nasz… Zdrowaś Maryjo… Chwała Ojcu…
Św. Janie z Dukli, módl się za nami!

Pieśń ku czci Św. Jana Z Dukli

Gdy do Jana z Dukli z prośbą się zwracamy,
On sprzed tronu Boga z pomocą nam przyjdzie.
Jak nasi ojcowie byli wysłuchani,
Gdy modlitwom jego szczerze zaufali.

Wypraszał u Boga różne dary ludziom:
Zdrowie w ich chorobach, grzesznym przebaczenie.

Bądź orędownikiem i proś Pana Boga,
By Ojczyzna nasza mogła żyć w pokoju,
By rodziny nasze i my tu zebrani
Wiernie trwali w Bogu dziś i zawsze. Amen.

Wypraszał u Boga...

Ojcu i Synowi, Duchowi Świętemu,
Chwała niech brzmi zawsze, w Trójcy Przedwiecznemu.

Wypraszał u Boga...

K. Módl się za nami święty Janie,
W. Abyśmy się stali godni obietnic Chrystusowych.
Módlmy się: Boże, który obdarzyłeś świętego Jana cnotami wielkiej pokory i cierpliwości, dozwól łaskawie, abyśmy, naśladując jego przykład, otrzymali podobną nagrodę. Przez Chrystusa Pana naszego.
W. Amen.

Litania do Św. Jana z Dukli

K. Módl się za nami Święty Janie z Dukli,
W. Abyśmy się stali godnymi obietnic Chrystusowych.
Módlmy się: Wszechmogący Boże, Ty nam dałeś świętego Jana z Dukli za patrona we wszystkich utrapieniach i nagłych potrzebach, prosimy Cię pokornie, abyś nas za jego przyczyną uwolnił od wszelkich nieszczęść, kłopotów i chorób, a równocześnie wspierał w różnych naszych potrzebach doczesnych i wiecznych. Który żyjesz i królujesz przez wszystkie wieki wieków. Amen.


Szczęśliwy mąż,
który nie idzie za radą występnych,
nie wchodzi na drogę grzeszników
i nie siada w kole szyderców,
lecz ma upodobanie w Prawie Pana,
nad Jego Prawem rozmyśla dniem i nocą.

Jest on jak drzewo zasadzone nad płynącą wodą,
które wydaje owoc w swoim czasie,
a liście jego nie więdną:
co uczyni, pomyślnie wypada.

Nie tak występni, nie tak:
są oni jak plewa, którą wiatr rozmiata.
Toteż występni nie ostoją się na sądzie
ani grzesznicy – w zgromadzeniu sprawiedliwych,
bo Pan uznaje drogę sprawiedliwych,
a droga występnych zaginie.

Ps 1

© 2009 Klasztor OO. Bernardynów w Przeworsku

Powrót